الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
328
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
رابعا : در آيات گذشته سخن از اقدام مشركان به عمران مساجد بود ( ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّه ) و آيات مورد بحث كه به دنبال آن قرار دارد ، همان موضوع را تعقيب مىكند ، و اين نشان مىدهد كه عمران مسجد الحرام و سقايت حاج در حال شرك موضوع بحث اين آيات است و اين چيزى است كه با روايت نعمان تطبيق نمىكند . و تنها مطلبى كه ممكن است در برابر اين استدلالات گفته شود ، اين است كه تعبير به « * ( أَعْظَمُ دَرَجَةً ) * » نشان مىدهد كه هر دو طرف « مقايسه » عمل خوبى هستند ، اگر چه يكى از ديگرى برتر بوده است . ولى جواب اين سخن روشن است ، زيرا افعل تفضيل ( صفت تفضيلى ) غالبا در مواردى به كار مىرود كه يك طرف مقايسه واجد فضيلت است ، و طرف ديگر « صفر » مىباشد ، مثلا بسيار شده است كه مىگويند « دير رسيدن بهتر از هرگز نرسيدن است » ، مفهوم اين سخن آن نيست كه « هرگز به مقصد نرسيدن و تصادف كردن و نابودى » چيز خوبى است ، ولى « دير رسيدن » از آن بهتر است ، و يا اينكه در قرآن مىخوانيم « وَالصُّلْحُ خَيْرٌ » ( سوره نساء 128 ) : « صلح از جنگ بهتر است » معنى اين جمله آن نيست كه جنگ چيز خوبى است ، و يا اينكه مىخوانيم « وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ » ( سوره بقره آيه 221 ) : « بنده با ايمان از بتپرست بهتر است » آيا بتپرست خير و فضيلتى دارد ؟ و در همين سوره توبه آيه 108 مىخوانيم : « لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيه » : « مسجدى كه اساس آن از روز نخست بر پايه تقوى گذارده شده است ( از مسجد ضرار همان مسجدى كه منافقان براى ايجاد تفرقه ساخته بودند ) براى عبادت شايسته تر است . با اينكه مىدانيم عبادت در مسجد ضرار هيچ گونه شايستگى ندارد و نظير اين تعبيرات در قرآن و كلمات عرب و ساير زبانها فراوان است .